Był człowiekiem niezwykle wpływowym. Szukali u niego porady i pomocy najwięksi i najbogatsi. Nawet sam król czuł przed nim respekt i chętnie go słuchał. To św. Jan Chrzciciel – bohater dzisiejszego fragmentu Ewangelii. Dlaczego jest tak ważną postacią w Biblii? Czym zasłynął? Postarajmy się pokrótce przedstawić jego osobę. 

Urodził się w Ain Karem, gdzie mieszkała jego rodzina, ale zanim jeszcze zobaczył światło słońca, napełniony został Duchem Świętym – mówi o tym Ewangelia św. Łukasza w scenie nawiedzenia (por. Łk 1,41). Młodość spędził na pustkowiu, poza wpływami ludzkimi, poza wygodami i troskami o codzienność, aby oddawać się praktykowaniu pobożności – postom, modlitwom i walce ze słabościami ciała (por. Łk 1,80). On, jako jedyny prorok Starego Testamentu, wskazał na Baranka Bożego, czyli Pana Jezusa, i za głoszenie prawdy oddał życie. Możemy więc powiedzieć, że od początku życia aż do śmierci służył Bogu i z trudem zdobywał wyżyny świętości.

Święty Jan Chrzciciel jest wzorem człowieka w jego życiu pełnym ascezy. Dziś może nie wszyscy rozumiemy znaczenie tego słowa. Dzisiaj nawet ludzie bardzo pobożni rzadko kiedy zdobywają się na życie pokutne. Duch konsumpcjonizmu wszedł na dobre także do naszej wspólnoty religijnej! W czasie wielu spowiedzi słyszymy bowiem wyznania grzechu braku wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych w piątki. Ludzie dyspensują się sami, mówiąc: „byłem w podróży” albo „co inni pomyślą, gdy nie zjem tego, co leży na stole?”. Kochani! Święty Jan Chrzciciel uczy nas panowania nad zmysłami i opiniami ludzkimi! Smak, dotyk, słuch, wzrok… Czy umartwiamy je tak jak on? Zechciejmy spełnić chociaż to minimum wymagań Kościoła: nie jedzmy zakazanych pokarmów w piątki. A może powinniśmy po prostu zrzucić zbędne kilogramy. Nauka Kościoła jest bowiem zawsze dla dobra człowieka, dla zdrowia jego duszy i ciała! Poszcząc, wyrabiamy w sobie siłę woli. Nie ciało i jego zachcianki nami rządzą, ale nasz duch. To jest bardzo ważny element drogi do świętości. Jeśli chcesz być człowiekiem świętym, musisz być człowiekiem postu, ascezy, umartwienia, który kieruje się w życiu nie opinią ludzi, ale słowem Boga!

Innym wymiarem wzorowego postępowania św. Jana jest jego oddalenie się od świata i jego powabów, a skupienie się na samym Bogu. Tymczasem w naszej codzienności bardziej jesteśmy skoncentrowani na tym świecie niż na Stwórcy. Znów przykład z naszych spowiedzi: „nie modlę się rano” albo: „modlę się bez skupienia”. Jeśli człowiek nie zostawi tego świata i jego spraw, nie będzie mógł się dobrze modlić! Aby spotkać się z Panem, należy – jak to powiedział Jezus – zamknąć izdebkę swego serca i modlić się do Boga, który widzi w ukryciu (por. Mt 6,5-6). Tymczasem wiele osób, nawet naprawdę pobożnych, na bardzo długich i wytrwałych modlitwach myśli nie o Bogu, ale o codziennych sprawach i troskach. Kochani! Chociaż podczas modlitwy pozbądźmy się trosk i zmartwień, aby wytchnąć przy Panu i od Niego otrzymać pokój serca oraz siły do dźwigania codziennych krzyży. Gdy się modlimy, nie bądźmy zestresowani, zdenerwowani, nie przeżywajmy po raz kolejny naszych problemów.

Następnym przykładem wzorowej postawy Jana Chrzciciela jest to, że wskazał on na Baranka Bożego – Jezusa z Nazaretu. Jako jedyny prorok Starego Prawa wyraźnie powiedział, że w Jezusie, Synu Bożym, spełniają się wszystkie zapowiedzi Biblii. I znowu nasza codzienność i trudna sprawa cnoty pokory. Pokory, której dziś brakuje także nam, uczniom Jezusa! Czynimy wiele dobrych rzeczy, ale nie pokazujemy w nich na Jezusa! Więcej jest nas i naszej chwały, a mało chwały Jego. Bogaty udziela jałmużny albo – mówiąc współczesnym językiem – sponsor promuje rozwijające się podmioty, ale nie ma w tym Boga i Jego chwały. Sponsor chce, aby go ludzie widzieli, aby go chwalili, aby mu dziękowali. Święty Jan robił wszystko tylko dla chwały Boga. Zechciejmy więc i my w każdym naszym dobrym uczynku, w każdej dobrej myśli czy słowie szukać Bożej chwały!

Wydaje się, że wybraliśmy mało punktów z życia św. Jana Chrzciciela. Jest ich dużo więcej, ale chociaż te zechciejmy powoli wcielać w życie. Niech więcej będzie czuwania i panowania nad zmysłami – posty, asceza, wyrzeczenia. Koncentrujmy uwagę na Bogu w czasie naszych modlitw. Niech On sam będzie celem modlitwy, „sercem naszego serca”!

Rozpoczynamy święty czas adwentowy. Idąc za słowami mszału, modliliśmy się o to, abyśmy przez dobre uczynki przygotowali się na spotkanie przychodzącego Chrystusa. Albowiem to jest rzeczywistość, którą żyjemy: z jednej strony – Jezus obecny od dwóch tysięcy lat pośrodku swojego Kościoła, z drugiej – nadchodzący i zbliżający się do nas nieustannie. Jego przyjście jest pewne. Bo tak jak dwa tysiące lat temu dokonało się to pierwsze – w ciele, tak kiedyś dokona się i to drugie – z chwałą i majestatem. A tymczasem mamy jeszcze do dyspozycji czas i chodzi o to, abyśmy umieli go dobrze wykorzystać.Okres Adwentu jest takim mocnym przypomnieniem i wezwaniem. Mamy spełniać dobre uczynki i w ten sposób przygotowywać się na nadejście Chrystusa. Jakie są te uczynki? Można by wymieniać różne. My jednak zajmiemy się dziś jedynie tym krótkim ostrzeżeniem Jezusa: „Uważajcie na siebie, aby wasze serca nie były ociężałe wskutek obżarstwa, pijaństwa i trosk doczesnych” (Łk 21,34).W świetle tych słów okazuje się, że owe dobre uczynki są przede wszystkim przejawem troski o nasze serce, które znajduje się w wielkim niebezpieczeństwie. Jesteśmy świadomi, że grożą mu różnorodne choroby cywilizacyjne, a równocześnie z satysfakcją stwierdzamy ogromny postęp w ich zapobieganiu, diagnozowaniu i leczeniu. Jakże często o tym dyskutujemy, wykazując znakomitą orientację w temacie. Ale mówiąc o ludzkim sercu, poruszamy jedynie aspekt biologiczny, natomiast Jezus stwierdza – co może być dla nas bardzo zaskakujące – że zagrażają mu także inne niebezpieczeństwa, i to w bardzo konkretny sposób. Może się ono stać ociężałe i przytłoczone przez obżarstwo, pijaństwo i troski doczesne.Rozpocznijmy może analizę tych zagrożeń od końca, od trosk doczesnych. W ich zakres wchodzą przede wszystkim zmartwienia dotyczące domowego budżetu. Od niego zależy, co będę jadł, czym się przyodzieję i jak zaspokoję podstawowe potrzeby całej rodziny. Troski doczesne to także problemy wiążące się z chorobą, cierpieniem i tym wszystkim, co dotyka mnie i moich bliskich, rodząc rozmaite obawy i lęki. Troski doczesne dotyczą często także mieszkania. Wielu go nie posiada, inni żyją w perspektywie utraty dachu nad głową. A praca? Przecież dziś nikt nie jest jej pewny. Jedni jej poszukują, drudzy żyją w nieustannym lęku, że zostaną jej pozbawieni. Troski doczesne wynikają również z egzystencji pośród świata, w którym jest tak wiele nienawiści i obojętności. Często nie jestem w stanie przewidzieć, jak się zachowa względem mnie drugi człowiek, i to nawet ten najbliższy. Wreszcie cała istniejąca sytuacja społeczna, która powoduje, że jedni bogacą się w horrendalny sposób, a inni żyją już na granicy nędzy. W wielu przypadkach są to grzechy wołające o pomstę do nieba, z których przyjdzie się rozliczyć tym, którzy decydują o takim kształcie rzeczywistości. Żyjemy w kręgu takich doświadczeń, a Pan Jezus przychodzi do nas ze swoim słowem i przestrzega: „Uważajcie na siebie, aby wasze serca nie były ociężałe wskutek trosk doczesnych”, zaś na innym miejscu powie jeszcze konkretniej: „Nie troszczcie się zbytnio o życie, co macie jeść, ani o ciało, czym macie się przyodziać” (Łk 12,22). Nie jest to bynajmniej zachęta do lekceważenia problemów doczesności i braku zaangażowania względem nich, lecz wyraźna wskazówka, by rozwiązywanie codziennych spraw powierzyć rozumowi i rękom, a nie obciążać nimi serca. Przy czym najistotniejsze wcale nie jest to, że ono mogłoby nie wytrzymać tych obciążeń, ale że groziłaby mu utrata tego, co najważniejsze: wiary, nadziei i miłości.Dlatego Chrystus wzywa: „Uważaj i nie pozwól na to, co byłoby dla twojego serca całkowitą klęską, nieporównywalną z tym wszystkim, co niosą ze sobą troski doczesne”.Pan Jezus przestrzega także: „Uważaj, aby twoje serce nie było ociężałe wskutek obżarstwa”. Kojarzy się nam ono głównie z jedzeniem. Możemy się tak przejeść, że obciążymy nadmiernie nie tylko swój żołądek, ale i serce. To jednak najmniej istotny wymiar obżarstwa. Znacznie groźniejsze jest pożeranie. Świat – co widać na każdym kroku – jest pełen tego rodzaju zachowań, ale biada chrześcijaninowi, który przyjmie tę koncepcję i przyłączy się do pożerania samego siebie i innych.To obżarstwo, to pożeranie siebie i drugiego człowieka, wyraża się w nieumiarkowanym pragnieniu posiadania, które jest nieustannie podsycane przez wszechobecną reklamę. Ona nas zalewa i przytłacza: wyziera z gazet i czasopism, wydobywa się z radioodbiorników i ekranów telewizyjnych, wylewa się z Internetu, wciąga w otchłań supermarketów, proponując istną rzekę produktów, które zaśmiecają nasze życie, bo jakże często realizujemy to nieumiarkowane pragnienie posiadania, co w sposób bezwzględny i okrutny nas niszczy. Dopiero dziś rozpoczął się Adwent, a już dawno serwuje się nam pełną paletę propozycji: drogocenne kruszce, imperium zmysłów, szykowne dodatki, gadżety i gry komputerowe dla nastolatków. Wydajemy na to wiele pieniędzy! Pożeranie człowieka wyraża się również w tym, co się o nim mówi i pisze. Czym bowiem zajmuje się świat? Plotką: kto z kim flirtuje, kto się rozwodzi, kto kogo i z kim zdradził. Te „tak ważne wiadomości” stanowią przytłaczającą większość zawartości czasopism. Do kogo są one adresowane i kto je wchłania? Czyż nie my, ludzie ochrzczeni?! A cała sprawa mody: co i jak należy nosić, aby stać się gwiazdą czy idolem, o którym się mówi i na nim wzoruje; czym się trzeba malować i perfumować; co sobie włożyć w nos, ucho, język czy pępek; jaką część ciała jeszcze odsłonić. Oto kolejna rzeczywistość, która również pożera człowieka. A gonitwa za sensacją? Wydarzył się tragiczny w skutkach wypadek. Ktoś przeżywa dramat, zmaga się z cierpieniem i niebezpieczeństwem śmierci, ale dziennikarz chce koniecznie przeprowadzić wywiad. Dlatego – nie zważając na nic – wciska mikrofon między bandaże, nieważne, co przeżywa poszkodowany, byleby tylko na tym zarobić, byle ukazało się to na czołówce gazety czy w programie telewizyjnym! A zalew pornografii, chamstwa, brzydoty i głupoty, którymi są oblepione witryny sklepów i kiosków. Byle pożreć człowieka! Każdy, kto to tworzy, powiela i wystawia, będzie za to odpowiadał przed Bogiem. Bo przecież dysponujemy wieloma cennymi i wartościowymi dobrami, mogącymi pokrzepić i ubogacić ludzkie serca, a ukazujemy jedynie to, co je poniża i druzgocze. Jakże często bowiem nosimy w sobie tylko jedno – pożreć człowieka! I wreszcie najbardziej dramatyczna rzeczywistość, jaką jest reklama i produkcja środków antykoncepcyjnych i zabijanie dzieci nienarodzonych – pożerajmy je, bo niepotrzebnie się rodzą. A starego i niewygodnego człowieka też natychmiast zlikwidujmy i usuńmy wreszcie z naszych oczu. Popierajmy eutanazję! Ale człowiek może obciążyć serce również przez pijaństwo. Oczywiście myślimy najpierw o nadużywaniu alkoholu, czyli o pijaństwie rozumianym wprost. Ale w szerszej perspektywie chodzi o wprowadzanie człowieka w iluzję życia, nie zważając na wynikające z tego osobiste i rodzinne dramaty. A cóż powiedzieć o narkotykach? Czyż nie słyszymy raz po raz, że tu albo tam odkryto ich produkcję na wielką skalę, i to także u nas, w Polsce?! A dealerzy rozprowadzający narkotyki i środki psychotropowe nawet wśród dzieci pozostają wciąż niekaralni – bo dlaczego człowiek, zwłaszcza ten młody, nie miałby posiadać narkotyku… Dlaczego nie ma sobie stworzyć iluzji? Dlaczego nie może znaleźć się na marginesie życia? Umożliwiajmy mu to, przecież jest wolny! A nierząd, wszelaka rozpusta i prowokowanie tej rzeczywistości. A potem obłudne obrażanie się i sąd nad młodym człowiekiem, który dokonał gwałtu. Potworna rzeczywistość iluzji życia, w jaką zostajemy wmanipulowani. I ta obłuda: „agencje towarzyskie”, „salony masażu” i wszelkie inne kłamliwe określenia – jest tego pełno! Wszystko jest dozwolone, więc trzeba robić, co się da, byle człowiek nie szedł zdrową ścieżką swojego życia, byle pozostał na marginesie, stoczył się w otchłań grzechu i stał się jego niewolnikiem! Gdyby próbować zastanowić się nad tym, jakie niebezpieczeństwo najbardziej grozi naszemu organizmowi, to narzucają się dwie odpowiedzi: rak i zawał serca. Bo wielu z nas to pożeracze tytoniu, dla których palenie jest ważniejsze niż potrzeby biologiczne. Palimy nieomal wszędzie! Tymczasem na każdej paczce papierosów są napisy głoszące, że palenie powoduje choroby nowotworowe i zawał serca, i to nie tylko u palaczy, ale także u tych, którzy przebywają w ich otoczeniu. To nikogo nie obchodzi. Pożeramy siebie nawzajem! Żyjemy w iluzji! Produkujemy sztuczne życie i przyspieszamy śmierć! Zatem człowiek może siebie uciemiężyć przez obciążenie troskami i doświadczyć tak dotkliwie swoje serce pijaństwem i obżarstwem przez pożeranie siebie i innych. W przypowieści o synu marnotrawnym czytamy, że zagubiony młodzieniec pragnął napełnić swój żołądek omłotem wieprzów. Jakżeż to określenie pasuje do dzisiejszych czasów. To jest rzeczywistość, która niszczy ludzkie serce i powoduje, że nie ma już w nim miejsca dla Chrystusa – a przecież On jest jedynym jego ratunkiem!To są konkrety, wśród których żyjemy na co dzień. Ponieważ Pan Jezus chce nas z tej mrocznej doliny wyprowadzić, dlatego wzywa: „Weź to swoje serce unurzane w błocie, szmirze, głupocie i wszelakiej iluzji.