Ks. Jan Augustynowicz

„Chryste Boże, przemieniłeś się na Górze i uczniowie ujrzeli Twoją chwałę: aby, gdy zostaniesz ukrzyżowany, wierzyli, że dobrowolnie wydałeś siebie; aby zwiastowali światu, że naprawdę jesteś odbiciem chwały Ojca” – tak liturgia bizantyjska tłumaczy sens Przemienienia Pańskiego. Święto to pojawiło się na chrześcijańskim Wschodzie już w V stuleciu i było obchodzone 6 sierpnia. Wybór daty nie był przypadkowy, nawiązuje bowiem do 6 stycznia. Wtedy to wspominamy pierwsze wielkie objawienie Pana Jezusa podczas chrztu w rzece Jordan. Liturgia rzymska wspominała tajemnicę Przemienienia w drugą niedzielę Wielkiego Postu, łącząc ją bezpośrednio z tajemnicą męki i śmierci Chrystusa Pana. Na Zachodzie pierwszą wzmiankę o sierpniowym święcie posiadamy z X wieku. Dalszy rozwój święta związany jest ze wzrostem czci miejsc świętych w Palestynie w dobie wypraw krzyżowych. Papież Kalikst III w 1457 r. – na znak wdzięczności za odniesione zwycięstwo nad Turkami pod Belgradem – wprowadził święto do kalendarza Kościoła powszechnego. Ma ono uświadomić ludziom wierzącym głębszy sens tajemnicy Chrystusa. Góra Tabor, na której dokonało się Przemienienie Chrystusa, znajduje się w północno-wschodniej części doliny Ezdrelon. Wysokość góry wynosi 562 m n.p.m. i 780 m nad Jeziorem Galilejskim. Nazwa góry – Tabor była już dobrze znana przed przybyciem Żydów do Ziemi Obiecanej. Różnie tłumaczy się sens słowa „Tabor”. Dla św. Hieronima nazwa ta oznaczała „przychodząca światłość”. Inni tłumaczą tę nazwę jako: czystość, wysokość, pastwisko, pulpit, stolarz, rzemieślnik. Od XII wieku Tabor jest nazywany przez Arabów Dżebel et-Tur. „Tur” to słowo aramejskie, zachowane w języku arabskim. Oznacza ono górę, jednakże pełna nazwa znaczy „Góra gór”.
Historyczne Przemienienie Jezusa na oczach uczniów było potwierdzeniem, że jest On Synem Człowieczym, którego jako króla wszystkich narodów oglądał w proroczym widzeniu prorok Daniel. Jezus Chrystus jest zapowiedzianym Mesjaszem – Synem Bożym, do którego należy władza i wieczne królestwo. Św. Piotr powołuje się na świadectwo Ojca Niebieskiego o Chrystusie, gdy jako naoczny świadek (razem ze św. Jakubem i św. Janem) opowiada o tym, co widział na Górze Przemienienia, a co my zobaczymy w dniu ostatecznym, gdy Syn Człowieczy przyjdzie w swej chwale. W czasie Przemienienia uczniowie ujrzeli chwałę Jezusa Chrystusa i poznali, że On jest umiłowanym Synem Bożym. Każdy z nas ma udział już tu, na ziemi, w chwale Chrystusa, gdy Jego słucha, oczekując przemiany serca mocą Bożego Słowa. Ojciec Święty Jan Paweł II w kościele św. Roberta Bellarmina w Rzymie w 1980 r. postulował konieczność stawiania sobie fundamentalnego pytania: Co to znaczy słuchać Chrystusa? Namiestnik Chrystusowy mówił wtedy: „Cały Kościół musi dawać wciąż odpowiedź na to pytanie w wymiarach pokoleń, epok, zmieniających się warunków społecznych, ekonomicznych, politycznych. Odpowiedź musi być autentyczna, musi być szczera – tak jak autentyczna i szczera jest nauka Chrystusa, Jego Ewangelia, a potem Ogrójec, Krzyż i Zmartwychwstanie. I każdy z nas musi wciąż dawać odpowiedź na to pytanie, jeśli jego chrześcijaństwo, jego życie ma być zgodne z wiarą, ma być autentyczne i szczere. Jeżeli nie ma narazić się na to, aby bogiem jego stawał się brzuch – a on sam «nieprzyjacielem Chrystusowego krzyża» (por. Flp 3, 18-19). Odpowiedź zaś będzie za każdym razem nieco inna: inna będzie odpowiedź ojca czy matki rodziny, inna narzeczonych, inna dziecka”. Czy zatem słucham Chrystusa? Wielu z nas w święto Przemienienia Pańskiego weźmie udział w Eucharystii. Będzie przeżywać na nowo Jego Przemienienie, oglądać Jego chwałę, słuchać Jego słów i umacniać swoją wiarę. Chrystus przemienił się wobec uczniów, aby przekonać ich o swoim Boskim pochodzeniu. Ukazał im chwałę, która jest zapowiedzią pełnego uwielbienia, które dokonało się w momencie Jego chwalebnego Zmartwychwstania. Potrzeba nam dziś wierności Bożemu Słowu: „Jego słuchajcie”. Słuchajcie Chrystusa. Słuchajcie też Kościoła. Apelował o to Papież Jan Paweł II podczas swoich pielgrzymek do Ojczyzny. Kto naprawdę słucha Chrystusa, ten słucha Kościoła i jego pasterzy: papieża, biskupów i kapłanów. Wtedy dokona się nasze przemienienie

Otóż ma to związek z kościołem Matki Bożej Anielskiej pod Asyżem. Według podania, była to pierwotnie kapliczka ufundowana w VI w. (2 km na południe od Asyżu) przez pielgrzymów wracających z Ziemi Świętej. Mieli oni przywieźć grudkę ziemi z grobu Matki Bożej. Za czasów św. Franciszka kapliczka ta miała już nazwę Matki Bożej Anielskiej. Była ona wówczas w stanie ruiny, dlatego też św. „Biedaczyna” z Asyżu w zimie 1207/1208 r. odbudował ją i tam zamieszkał. Wkrótce przyłączyli się do niego towarzysze. Nie jest wykluczone, że ona sam nadał jej nazwę Matki Bożej Anielskiej, bo jak głosi legenda, słyszano często nad kapliczką głosy anielskie. W tym czasie kapliczka wraz z przyległą posesją stanowiła jeszcze własność benedyktynów z pobliskiej góry Subasio, jednak wkrótce (1211 r.) odstąpili ją św. Franciszkowi i jego współbraciom, którzy wybudowali sobie tam ubogie szałasy – domy. W kilka lat później, dokładnie 2 sierpnia 1216 r., miało miejsce uroczyste poświęcenie (konsekracja) kapliczki-kościółka. W tym też czasie funkcjonowała w stosunku do ww. kościółka druga nazwa – Porcjunkula, być może również wprowadzona przez św. Franciszka. Etymologicznie oznacza ona tyle, co kawałeczek, drobna część. Prawdopodobnie nawiązywała ona do bardzo małych rozmiarów kościółka i przyległego terenu. Tak więc Porcjunkula stała się macierzystym domem zakonu św. Franciszka.Dwieście lat później – w roku 1415 św. Bernardyn ze Sieny osadził tu swoich synów duchowych – obserwantów, którzy wystawili tu spory klasztor wraz z okazałym kościołem. W latach 1569-1678 wybudowano świątynię, w środku której znajduje się w stanie surowym zachowany pierwotny kościółek-kapliczka Porcjunkula. Przy końcu bocznej nazwy jest cela, w której mieszkał i dokonał życia św. Franciszek. 11 kwietnia 1909 r. papież Pius X podniósł kościół Matki Bożej Anielskiej w Asyżu do godności Bazyliki patriarchalnej i papieskiej.

Skąd odpust Porcjunkuli?

Łączy się on z legendą. Głosi ona, że pewnej nocy latem 1216 r. św. Franciszek usłyszał w swojej celi głos: „Franciszku, do kaplicy!” . Kiedy tam się udał, ujrzał Pana Jezusa siedzącego nad ołtarzem, a obok z prawej strony Najświętszą Maryję Pannę w otoczeniu aniołów. Usłyszał głos: „Franciszku, w zamian za gorliwość, z jaką ty i bracia twoi, staracie się o zbawienie dusz, w nagrodę proś mię dla nich i dla czci mego imienia o łaskę, jaką zechcesz. Dam ci ją, gdyż dałem cię światu, abyś był światłością narodów i podporą mojego Kościoła” . Franciszek upadł na twarz i rzekł: „Trzykroć Święty Boże! Ponieważ znalazłem łaskę w Twoich oczach, ja który jestem tylko proch i popiół, i najnędzniejszy z grzeszników, błagam Cię z uszanowaniem, na jakie tylko zdobyć się mogę, abyś raczył dać Twoim wiernym tę wielką łaskę, aby wszyscy, po spowiedzi odbytej ze skruchą i po nawiedzeniu tej kaplicy, mogli otrzymać odpust zupełny i przebaczenie wszystkich grzechów”. Następnie św. Franciszek zwrócił się do Najświętszej Maryi Panny: „Proszę błogosławionej Dziewicy, Matki Twojej, Orędowniczki rodzaju ludzkiego, aby poparła sprawę moją przed Tobą”. Maryja poparła modlitwę Franciszka. Wtedy Chrystus Pan powiedział: „Franciszku, to, o co prosisz, jest wielkie. Ale otrzymasz jeszcze większe łaski. Daję ci odpust, o który usilnie błagasz, pod warunkiem jednak, że będzie on zatwierdzony przez mego Namiestnika, któremu dałem moc związywania i rozwiązywania tu na ziemi”. Podanie głosi, że następnego dnia św. Franciszek udał się do Perugii, gdzie przebywał wówczas papież Honoriusz III, który faktycznie udzielił odpustu zupełnego na dzień przypadający w rocznicę poświęcenia kapliczki Porcjunkuli, tj. 2 sierpnia. Początkowo więc odpust zupełny można było uzyskać jedynie w kościele Matki Bożej Anielskiej w Asyżu i to jedynie 2 sierpnia. Od XIV w. papieże zaczęli podobny odpust na ten dzień przyznawać poszczególnym kościołom franciszkańskim. Dostępować go mieli wszyscy ci wierni, którzy tego dnia nawiedzą któryś z kościołów franciszkańskich. W 1847 r. Papież Pius IX poszedł jeszcze dalej i przywilej odpustu rozszerzył na wszystkie kościoły parafialne i inne, przy których jest III Zakon św. Franciszka. W 1910 r. papież Pius X udzielił na ten dzień tego odpustu wszystkim kościołom, jeśli tylko biskup uzna to za stosowne. W rok później św. Pius X przywilej ten rozszerzył na wszystkie kościoły. By uzyskać wspomniany odpust, należy jednak spełnić następujące warunki, a więc: pobożnie nawiedzić kościół,  odmówić w nim Modlitwę Pańską oraz Wyznanie Wiary, przystąpić do spowiedzi świętej, przyjąć Komunię świętą, pomodlić się według intencji Ojca Świętego,
wykluczyć przywiązanie do jakiegokolwiek grzechu. Warto więc tego dnia skorzystać ze skarbca Bożego Miłosierdzia” i uzyskać za przyczyną Matki Bożej Anielskiej i św. Franciszka odpust zupełny, czyli darowanie kary doczesnej za popełnione grzechy.