{"id":621,"date":"2023-12-16T07:41:21","date_gmt":"2023-12-16T06:41:21","guid":{"rendered":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/?p=621"},"modified":"2023-12-16T07:41:21","modified_gmt":"2023-12-16T06:41:21","slug":"rys-historyczny-wsi-niedzieliska-cz-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/?p=621","title":{"rendered":"RYS HISTORYCZNY WSI NIEDZIELISKA cz. 2"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Wynika z tego, \u017ce wie\u015b Niedzieliska musia\u0142a istnie\u0107 ju\u017c dobrych kilkadziesi\u0105t lat, a co najmniej kilkana\u015bcie lat przed za\u0142o\u017ceniem Szczurowej i musia\u0142a si\u0119 dobrze rozwija\u0107, skoro wspomniany dokument nazywa so\u0142tysa Przybka &#8211; cz\u0142owiekiem troskliwym i zapobiegliwym. Mo\u017cna wi\u0119c przypuszcza\u0107, \u017ce wie\u015b zosta\u0142a za\u0142o\u017cona przez biskup\u00f3w krakowskich na niemieckim prawie \u015bredzkim, kt\u00f3re stwarza\u0142o osadnikom ko\u00adrzystne warunki rozwoju. A\u017c do 1772 roku wie\u015b nale\u017ca\u0142a do biskup\u00f3w krakowskich, p\u00f3\u017aniej za\u015b przesz\u0142a we w\u0142adanie w\u0142adz austriackich, kt\u00f3re skasowa\u0142y dobra biskupie.\u00a0Niedzieliska nale\u017ca\u0142y pocz\u0105tkowo do parafii w Rad\u0142owie; w 1468 roku dziesi\u0119ciny ze wsi\u00a0\u00a0pobiera\u0142 pleban z Rad\u0142owa, a przed rokiem 1529 w\u0142\u0105czono Niedzieliska do parafii w Szczurowej i na jej rzecz p\u0142acono dziesi\u0119cin\u0119. Podstaw\u0105 utrzymania ludno\u015bci na tym terenie w okresie staropolskim by\u0142o rolnictwo. Autorzy monografii o Szczurowej pr\u00f3bowali odtworzy\u0107 stan posiadania ziemi oraz liczb\u0119 kmieci zamieszka\u0142ych na terenie parafii w Szczurowej. Rejestry z 1536 roku wymieniaj\u0105 w Niedzieliskach 24 kmieci, a z 1581 roku 18, uprawiaj\u0105cych 6 \u0142an\u00f3w ziemi (s. 78), rejestry z lat 1645-1668 podaj\u0105, \u017ce w Niedzieliskach 25 \u0142an\u00f3w uprawia\u0142o 16 osiad\u0142ych kmieci (s. 79). Jerzy Rajman podkre\u015bla, \u017ce liczba \u0142an\u00f3w pozostaj\u0105cych w u\u017cytku przez ch\u0142op\u00f3w w Niedzieliskach w omawianym okresie spad\u0142a o po\u0142ow\u0119. Gospodarstwa ch\u0142opskie by\u0142y zmniejszane wskutek pozyskiwania ziemi przez dwory szlacheckie (s. 79). Ch\u0142opi pr\u00f3bowali powi\u0119ksza\u0107 swoje gospodarstwa i karczowali lasy. W 1600 roku Fabian Chachaja z Niedzielisk wykarczowa\u0142 las pleba\u0144ski, pozyskuj\u0105c 2 \u0142any roli. Sprawa trafi\u0142a do s\u0105du biskupiego, kt\u00f3ry nakaza\u0142 ich zwrot. Opr\u00f3cz uprawy ziemi ludno\u015b\u0107 zajmowa\u0142a si\u0119 rzemios\u0142em. Wie\u015b posiada\u0142a m\u0142yn o jednym kole (istnienie po\u015bwiadczone w roku 1645, 1668-69 i 1723), karczm\u0119 (1645, 1668, 1757) i jednego krawca (1714). M\u0142yn na rzece Uszwi wybudowa\u0142 w Niedzieliskach so\u0142tys z Do\u0142\u0119gi. Struktura spo\u0142eczna ch\u0142op\u00f3w wykazuje podzia\u0142 na kmieci\u00f3w (rolnik\u00f3w), zagrodnik\u00f3w (ch\u0142opi ma\u0142orolni) i komornik\u00f3w (ch\u0142opi bezrolni, nie posiadaj\u0105cy tak\u017ce w\u0142asnych cha\u0142up). W 1. po\u0142owie XVII wieku na terenie wszystkich wsi nale\u017c\u0105cych do parafii Szczurowa nie by\u0142o komornik\u00f3w, czyli najubo\u017cszej ludno\u015bci wiejskiej. W 1668 roku w Niedzieliskach by\u0142o 53 kmieci\u00f3w, 4 zagrodnik\u00f3w i 3 komornik\u00f3w (z byd\u0142em), 1 komornik (bez byd\u0142a). W Niedzieliskach\u00a0\u00a0gospodarstwo kmiece liczy\u0142o 0,34 \u0142ana (1 \u0142an franko\u0144ski by\u0142 r\u00f3wny 20 ha). Zdaniem J. Rajmana sytuacja materialna kmieci niewiele r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od zagrodnik\u00f3w (s. 113). Na wsiach pojawiali si\u0119 te\u017c cha\u0142upnicy, czyli ludno\u015b\u0107 utrzymuj\u0105ca si\u0119 z rzemios\u0142a. W 1668 roku by\u0142o ich w Niedzieliskach 6. Nigdy jednak w\u015br\u00f3d tej ludno\u015bci nie zabrak\u0142o ofiarno\u015bci na rzecz ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Wynika z tego, \u017ce wie\u015b Niedzieliska musia\u0142a istnie\u0107 ju\u017c dobrych kilkadziesi\u0105t lat, a co najmniej kilkana\u015bcie lat przed za\u0142o\u017ceniem Szczurowej i musia\u0142a si\u0119 dobrze rozwija\u0107, skoro wspomniany dokument nazywa so\u0142tysa Przybka &#8211; cz\u0142owiekiem troskliwym&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-621","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/621","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=621"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/621\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":622,"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/621\/revisions\/622"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=621"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=621"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=621"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}