Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie czterdziestogodzinne nabo\u017ce\u0144stwo jest stopniowo zapominane. Najcz\u0119\u015bciej s\u0142u\u017cy jedynie jako \u201ewst\u0119p\u201d do Wielkiego Postu. Ma jednak bardzo bogat\u0105 i d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119. Ju\u017c w 1539 r. papie\u017c Pawe\u0142 III pisa\u0142, \u017ce powsta\u0142o, aby \u201eu\u0142agodzi\u0107 gniew Boga, spowodowany wyst\u0119pkami chrze\u015bcijan, oraz aby udaremni\u0107 wysi\u0142ki i machinacje Turk\u00f3w, d\u0105\u017c\u0105cych do zniszczenia chrze\u015bcija\u0144stwa\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Czterdziestogodzinne nabo\u017ce\u0144stwo bywa nazywane Quarant’ Ore (lub Quarantore), od quarant \u2013 \u201eczterdzie\u015bci\u201d oraz hora \u2013 \u201egodzina\u201d. Najkr\u00f3cej m\u00f3wi\u0105c, polega na nieustannej, trwaj\u0105cej czterdzie\u015bci godzin modlitwie przed uroczy\u015bcie wystawionym Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem. Jest to wi\u0119c nabo\u017ce\u0144stwo eucharystyczne i powinno si\u0119 zar\u00f3wno zaczyna\u0107, jak i ko\u0144czy\u0107 msz\u0105 \u015bw. Istniej\u0105 nawet specjalne, uroczyste msze, po\u0142\u0105czone z procesj\u0105 z Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem, przewidziane na pocz\u0105tek i koniec czterdziestogodzinnego nabo\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Adoracja trwa 40 godzin przede wszystkim dla upami\u0119tnienia czasu, jaki wed\u0142ug tradycji cia\u0142o Zbawiciela by\u0142o z\u0142o\u017cone w grobie. Ale liczba 40 jest cz\u0119sto wymieniana w Biblii i zawsze oznacza \u015bwi\u0119ty czas: przed rozpocz\u0119ciem nauczania Jezus przebywa\u0142 na pustyni przez 40 dni, tyle samo czasu pada\u0142 deszcz w trakcie potopu, \u017bydzi b\u0142\u0105kali si\u0119 na pustyni przez 40 lat. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie jednak oficjalne dokumenty liturgiczne m\u00f3wi\u0105 nie tyle o \u201eczterdziestogodzinnym nabo\u017ce\u0144stwie\u201d, co o d\u0142u\u017cszej adoracji, bez okre\u015blania czasu jej trwania. Termin zachowa\u0142 si\u0119 w praktyce duszpasterskiej i najcz\u0119\u015bciej \u2013 zw\u0142aszcza w Polsce \u2013 okre\u015bla si\u0119 nim trzydniow\u0105 adoracj\u0119, odbywaj\u0105c\u0105 si\u0119 albo w trzy kolejne niedziele przed Wielkim Postem, albo w niedziel\u0119 (od ostatniej mszy porannej), poniedzia\u0142ek i wtorek przed \u015arod\u0105 Popielcow\u0105. Nie jest jednak zwi\u0105zane wy\u0142\u0105cznie z tym okresem liturgicznym. Zach\u0119ca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, by urz\u0105dza\u0107 je w adwencie, czy przed istotnymi momentami dla danego ko\u015bcio\u0142a lokalnego. W niekt\u00f3rych miastach, np. Rzymie, Mediolanie czy Pary\u017cu, by\u0142o dawniej sprawowane bez ustanku w kolejnych ko\u015bcio\u0142ach: gdy tylko ko\u0144czy\u0142o si\u0119 w jednym miejscu, rozpoczynane by\u0142o w nast\u0119pnym. Starano si\u0119 te\u017c, by adoracja trwa\u0142a dzie\u0144 i noc, nieprzerwanie czterdzie\u015bci godzin pod rz\u0105d. Nie ma pewno\u015bci co do tego, kiedy powsta\u0142o czterdziestogodzinne nabo\u017ce\u0144stwo, ani kto je zapocz\u0105tkowa\u0142. Najprawdopodobniej, jego korzenie mo\u017cna odnale\u017a\u0107 ju\u017c w \u015bredniowiecznym (XIII-XIV) zwyczaju przenoszenia Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu do Grobu Pa\u0144skiego w\u0142a\u015bnie na czterdzie\u015bci godzin. Wiadomo te\u017c, \u017ce w 1527 r. w Mediolanie, bractwo zwi\u0105zane z ko\u015bcio\u0142em \u015awi\u0119tego Grobu zorganizowa\u0142o trwaj\u0105ce tyle samo czasu uroczyste wystawienie Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu. W 1537 r., r\u00f3wnie\u017c w Mediolanie, z inicjatywy J\u00f3zefa Piantanida da Fermo, kapucyna, rozpocz\u0119to nieprzerwan\u0105 adoracj\u0119 Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, odbywaj\u0105c\u0105 si\u0119 po kolei w r\u00f3\u017cnych ko\u015bcio\u0142ach. Dwa lata p\u00f3\u017aniej, papie\u017c Pawe\u0142 III wyra\u017caj\u0105c oficjaln\u0105 zgod\u0119 na to nabo\u017ce\u0144stwo, komentowa\u0142 je nast\u0119puj\u0105co: \u201e(\u2026) by u\u0142agodzi\u0107 gniew Boga, spowodowany wyst\u0119pkami chrze\u015bcijan, oraz aby udaremni\u0107 wysi\u0142ki i machinacje Turk\u00f3w, d\u0105\u017c\u0105cych do zniszczenia chrze\u015bcija\u0144stwa, ustanowiono cykl modlitw i pr\u00f3\u015bb, kt\u00f3re maj\u0105 by\u0107 zanoszone dniem i noc\u0105 przez wszystkich wiernych Chrystusa przed Naj\u015bwi\u0119tszym Cia\u0142em naszego Pana, we wszystkich ko\u015bcio\u0142ach wspomnianego miasta [Mediolanu \u2013 przyp.red.], w taki spos\u00f3b, \u017ce modlitwy te oraz pro\u015bby odmawiane s\u0105 przez samych wiernych, zmieniaj\u0105cych si\u0119 co czterdzie\u015bci godzin (\u2026)\u201d. Wiadomo te\u017c, \u017ce podobne nabo\u017ce\u0144stwa organizowa\u0142 w Rzymie \u015bw. Filip Nereusz, za\u015b \u015bw. Ignacy Loyola bardzo zach\u0119ca\u0142 do urz\u0105dzania w czasie karnawa\u0142u trwaj\u0105cych dwa dni lub czterdzie\u015bci godzin wystawie\u0144 Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, jako przeb\u0142aganie za grzechy pope\u0142nione w tym okresie. W\u015br\u00f3d os\u00f3b, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 nie tyle do powstania, co do upowszechnienia czterdziestogodzinnych adoracji, wymienia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c m.in. o. Tomasza Nieto, dominikanina, czy \u015bw. Antoniego Maria Zaccari\u0119, barnabit\u0119. W ka\u017cdym razie, w XVI w. uroczyste\u00a0wystawienia Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, trwaj\u0105ce najcz\u0119\u015bciej czterdzie\u015bci godzin, organizowane by\u0142y przewa\u017cnie w sytuacjach publicznych katastrof czy niebezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Naturalnie, ju\u017c w XVI w. powstawa\u0142y instrukcje odno\u015bnie tego, jak czterdziestogodzinne nabo\u017ce\u0144stwo powinno by\u0107 odprawiane. Jedn\u0105 z nich przygotowa\u0142 b\u0142. Jan Juwenalis Ancina ze zgromadzenia braci filipin\u00f3w, biskup Saluzzo. R\u00f3wnie\u017c \u015bw. Karol Boromeusz pozostawi\u0142 bardzo szczeg\u00f3\u0142owe wskaz\u00f3wki co do sposobu sprawowania czterdziestogodzinnego nabo\u017ce\u0144stwa oraz innej, podobnej praktyki \u2013 \u201eOratio sine intermissione\u201d (nieprzerwana modlitwa). Wa\u017cniejsza jednak by\u0142a konstytucja \u201eGraves et diuturnae\u201d papie\u017ca Klemensa VIII, wydana w 1592 r. Zaprowadza\u0142a ona w Rzymie nieprzerwany cykl uroczystych wystawie\u0144 Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, odbywaj\u0105cy si\u0119 po kolei w r\u00f3\u017cnych ko\u015bcio\u0142ach, w ka\u017cdym po czterdzie\u015bci godzin, \u201e(\u2026) tak, by w ka\u017cdej godzinie dnia i nocy, przez ca\u0142y rok, modlitwa wznosi\u0142a si\u0119 bez ustanku przed oblicze Pana\u201d. Znamienne, \u017ce r\u00f3wnie\u017c Klemens VIII mia\u0142 na uwadze przede wszystkim pok\u00f3j chrze\u015bcija\u0144stwa: \u201eM\u00f3dlcie si\u0119 o zgod\u0119 w\u015br\u00f3d chrze\u015bcija\u0144skich ksi\u0105\u017c\u0105t, m\u00f3dlcie si\u0119 za Francj\u0119 [Francja by\u0142a w\u00f3wczas szczeg\u00f3lnie zagro\u017cona \u2013 przyp. red.], m\u00f3dlcie si\u0119, by wrogowie naszej wiary, straszliwi Turcy, kt\u00f3rzy w swej pe\u0142nej pychy zaciek\u0142o\u015bci gro\u017c\u0105 zniewoleniem i zniszczeniem ca\u0142ego chrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwiata, mogli by\u0107 powaleni prawic\u0105 Wszechmog\u0105cego Boga\u201d.<\/p>\n\n\n\n
W 1731 r. papie\u017c Klemens XII wyda\u0142 chyba najistotniejsz\u0105 instrukcj\u0119 reguluj\u0105c\u0105 spos\u00f3b odprawiania czterdziestogodzinnego nabo\u017ce\u0144stwa, znan\u0105 p\u00f3\u017aniej jako \u201cInstructio Clementina\u201d. Jest to w og\u00f3le jeden z najdok\u0142adniejszych i najbardziej szczeg\u00f3\u0142owych dokument\u00f3w dotycz\u0105cych nabo\u017ce\u0144stw. Na przyk\u0142ad, wed\u0142ug tej instrukcji, w trakcie czterdziestogodzinnego nabo\u017ce\u0144stwa Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament zawsze ma by\u0107 wystawiony na g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzu i ma si\u0119 przed nim pali\u0107 co najmniej dwadzie\u015bcia \u015bwiec. Wszelkie rze\u017aby, obrazy i relikwie, znajduj\u0105ce si\u0119 w otoczeniu o\u0142tarza, maj\u0105 by\u0107 usuni\u0119te lub zakryte. Na noc drzwi ko\u015bcio\u0142a maj\u0105 by\u0107 zamykane, za\u015b kobiety musz\u0105 wyj\u015b\u0107. Przy o\u0142tarzu, na kt\u00f3rym jest wystawiony Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament, nie mo\u017ce by\u0107 w tym czasie odprawiana \u017cadna msza, w trakcie za\u015b tych, kt\u00f3re s\u0105 sprawowane przy bocznych o\u0142tarzach, nie mo\u017cna u\u017cywa\u0107 dzwonk\u00f3w. W \u015bwi\u0105tyni musi panowa\u0107 skupienie i cisza. Na pocz\u0105tek i zako\u0144czenie wystawienia sprawowa\u0107 nale\u017cy \u2013 za wyj\u0105tkiem najwi\u0119kszych uroczysto\u015bci \u2013 Msz\u0119 o Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramencie, za\u015b drugiego dnia adoracji \u2013 Msz\u0119 Pro Pace. W trakcie procesji odbywaj\u0105cych si\u0119 po pocz\u0105tkowej i ko\u0144cowej mszy maj\u0105 by\u0107 \u015bpiewane litanie do \u015bwi\u0119tych. Pomimo, \u017ce Instrukcja ju\u017c nie obowi\u0105zuje, to na niej w\u0142a\u015bnie s\u0105 oparte r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142czesne obrz\u0119dy wystawie\u0144 Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu. W Instrukcji opisane s\u0105 m.in.: okadzanie hostii na okre\u015blone s\u0142owa pie\u015bni \u201eTantum Ergo\u201d (\u201ePrzed tak wielkim sakramentem\u201d), u\u017cycie ozdobnej kapy przez kap\u0142ana nios\u0105cego monstrancj\u0119, czy b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem. Z czasem Quarant\u2019ore zacz\u0119\u0142o by\u0107 sprawowane w niepor\u00f3wnanie mniej uroczystej oprawie. Ze wzgl\u0119d\u00f3w praktycznych zrezygnowano te\u017c z wymogu, by odbywa\u0142o si\u0119 nieustannie dniem i noc\u0105. Zezwoli\u0142 na to m.in. papie\u017c Benedykt XIV, kt\u00f3ry w wydanej w 1748 r. encyklice \u201eInter Cetera\u201d zaleca\u0142, by odprawia\u0107 przed Wielkim Postem czterdziestogodzinne nabo\u017ce\u0144stwo, kt\u00f3re mia\u0142o ochroni\u0107 wiernych przed niebezpiecznymi rozrywkami oraz by\u0107 form\u0105 pokuty za pope\u0142nione grzechy. Do dzi\u015b pozosta\u0142o zwi\u0105zane w\u0142a\u015bnie z okresem rozpocz\u0119cia Wielkiego Postu i ma wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie charakter g\u0142\u00f3wnie pokutny oraz przeb\u0142agalny za grzechy pope\u0142nione przez chrze\u015bcijan w okresie karnawa\u0142u. Co istotne, jest wynagrodzeniem za winy nie tylko samych uczestnicz\u0105cych w adoracji, ale wszystkich ich wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w. Traktuje si\u0119 to nabo\u017ce\u0144stwo r\u00f3wnie\u017c jako chroni\u0105ce przed z\u0142em, pokusami i wszelkimi niebezpiecze\u0144stwami. Jednak, jak w przypadku ka\u017cdej adoracji Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, ma przede wszystkim s\u0142u\u017cy\u0107 pog\u0142\u0119bieniu wiary i umocnieniu relacji z Bogiem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie czterdziestogodzinne nabo\u017ce\u0144stwo jest stopniowo zapominane. Najcz\u0119\u015bciej s\u0142u\u017cy jedynie jako \u201ewst\u0119p\u201d do Wielkiego Postu. Ma jednak bardzo bogat\u0105 i d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119. Ju\u017c w 1539 r. papie\u017c Pawe\u0142 III pisa\u0142, \u017ce powsta\u0142o, aby \u201eu\u0142agodzi\u0107 gniew...<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1376","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1376","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1376"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1376\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1377,"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1376\/revisions\/1377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1376"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1376"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/parafianiedzieliska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1376"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}